Leer elk kind lezen

Wie wil bewijzen dat dyslexie bestaat, …



…, moet erover zwijgen. Dat lijkt paradoxaal, maar het is niet anders. Dat komt zo.

Wetenschap bestaat uit twee types werk. Het eerste ligt voor de hand: ideeën formuleren over hoe de wereld in elkaar zit en uitleggen waarom de wereld zo in elkaar zou kunnen zitten. Het tweede is: die ideeën testen. Dat wil niet zeggen: aantonen dat ze juist zijn. Neen, het gaat erom te bewijzen dat ze niet kloppen, zodat we ze kunnen bijstellen of – als dat nodig is – naar de prullenmand verwijzen.

Hypothesen over hoe het waarschijnlijk zit, moeten dus zó worden geformuleerd dat  hun onjuistheid in principe aan te tonen valt. En daar knelt het schoentje in het hele dyslexie-gekrakeel.

Sommige kinderen hebben het moeilijk om vlot met het schrift te leren omgaan. Volgens de meeste academische experts (Ben Maassen, Aryan van der Leij, Pol Ghesquiere, Annemie Desoete en noem maar op) komt dat omdat die kinderen een leerstoornis hebben. Die stoornis is niet ongewoon, zeggen ze: gemiddeld zit er in elke klas wel een kind dat er last van heeft. En wat de leerkracht ook onderneemt, zo’n kind wordt nooit een goede lezer.

Wat zouden we nu moeten doen om de onjuistheid van die hypothese aan te tonen?

Simpel, denkt u, de leerkracht iets laten doen waarvan de leerling tóch nog vlot leert lezen. Maar zo simpel is het niet. We weten namelijk dat kinderen minder leren bij leerkrachten die weinig van ze verwachten. Als leerkracht en leerling geloven dat het waarschijnlijk niets wordt met lezen, wórdt het waarschijnlijk ook niets. Ik krijg mail van zulke mensen. ‘Ik ben het levend bewijs dat dyslexie bestaat en ik daag u uit mij vlot te leren lezen’, schrijven ze dan. Tegen zo’n houding is niets opgewassen: de overtuiging dat die leerling het toch niet leert torpedeert elke aanpak van meet af aan.

Maassen en co zien zulke toestanden graag als een bevestiging van hun hypothese. Maar wetenschap gaat niet om het bevestigen van hypothesen; wetenschap leeft van het ontkrachten ervan. In werkelijkheid zorgt het triomfantelijke getoeter van de dyslexie-experten er dus alleen maar voor dat er steeds minder leerkrachten en leerlingen zijn bij wie zwakke prestaties zeker niet aan lage verwachtingen toe te schrijven zijn. Anders gezegd: de dyslexie-experten zorgen er zelf voor dat hun claim wordt moeilijker te testen is.

Als Maassen en co écht willen aantonen dat dyslexie de enige verklaring is voor hardnekkig zwakke leesprestaties, moeten ze hun hypothese testbaar houden. Maar de vraag is of ze dat wel willen. Want in dat geval moeten ze dus ophouden met de wereld  ervan te willen overtuigen dat er in elke klas wel een dyslectisch kind zit.

No Comments Yet

Leave a Reply

WordPress Appliance - Powered by TurnKey Linux