Leer elk kind lezen

Zoveel meer dan een probleem met lezen



Een trainingsprogramma voor kinderen die gespiegeld waarnemen. (Opgelet in het verkeer! Voor zulke kinderen komen de auto's van links als ze eigenlijk van rechts komen. Laat ze dus nooit alleen de straat oversteken.)

Een trainingsprogramma voor kinderen die gespiegeld waarnemen. (Opgelet in het verkeer! Voor zulke kinderen komen de auto’s van rechts als ze eigenlijk van links komen. Laat ze dus nooit alleen de straat oversteken.)

Geeft u even ‘dyslexie kenmerken’ als zoekterm in. Open een van de  72.000 gevonden pagina’s. Wat u vindt is dit. ‘Dyslexie is een probleem met lezen en schrijven. Maar daarnaast ook met een nog een paar dingen uit de volgende lijst: motorische vaardigheden, gespiegelde waarneming, rekenen, slecht samenwerkende hersenhelften, beelddenken in een woorddenkende omgeving, ruimtelijk inzicht, abstract denken, het verwerken van meervoudige instructies, concentratie, faalangstig zijn, oplossingen weten maar ze niet verwoord krijgen, overbelasting van het werkgeheugen.’

Sommige van deze problemen vindt u op nagenoeg elke pagina, andere komt u minder vaak tegen. Misschien komt u zelfs een pagina tegen die zegt dat vlotte lezers best wel dyslectisch kunnen zijn. Zulke pagina’s bestaan echt. (Hier is er zo eentje.)

Hoe zit het eigenlijk met de stelling dat dyslexie zoveel meer is dan een probleem met letters?

Om te beginnen iets simpels. Dyslexie wordt gewoonlijk geconstateerd door een zogenaamde specialist. Zo’n specialist heeft een heel goede reden om te zeggen dat dyslexie veel meer is dan moeizaam lezen. Als dyslexie alleen om moeizaam lezen ging, kon de onderwijzer namelijk ook wel zeggen wie er dyslectisch is, en de specialist werd overbodig. Dat wil de specialist niet en dus weeft hij er bijkomende problemen omheen: lateralisatieproblemen, capaciteit van het werkgeheugen en nog een paar dingen die dyslexie tot een probleem maken dat de pet van gemiddelde leerkracht te boven gaat.

Oefenen aan het Meskerbord om de samenwerking tussen linker- en rechterhersenhelft te oefenen.

Oefenen aan het Meskerbord om de samenwerking tussen linker- en rechterhersenhelft te oefenen. Misschien leer je er wel iets mee, maar lezen en schrijven in geen geval.

Welke bijkomende problemen zo’n specialist ook als belangrijk beschouwt, ze veranderen niets aan wat er moet gebeuren met dyslectische kinderen. Interventies die de begeleidende problemen proberen aan te pakken kunnen bij een aantal kinderen best positieve effecten hebben: misschien worden ze minder faalangstig, misschien leren ze ordelijker te werk te gaan, misschien gaan ze zich beter concentreren. Geen enkele wetenschappelijke studie heeft echter ooit aangetoond dat dyslectici van zulke interventies beter gaan lezen.

Sommige experts vullen het idee dat dyslexie  ‘zoveel meer is dan een probleem met lezen’ op een heel andere manier in. Ze vinden dat het koortsachtige gezoek naar effectieve interventie te zeer uitgaat van een defectmodel.  Dat benadert dyslectici te zeer vanuit het idee dat ze iets niet kunnen. We moeten ze positief bekijken, inzoomen op de talenten die ze wél hebben en hun dyslexie niet als een hinderpaal maar als een kans beschouwen.

 

Malcolm Gladwell: 'Steradvocaat David Boies heeft zijn succes aan zijn dyslexie te danken.'

Malcolm Gladwell: ‘Steradvocaat David Boies heeft zijn succes aan zijn dyslexie te danken.’

Zo heeft de Canadese wetenschapsjournalist Malcolm Gladwell het in zijn boek David and Goliath onder meer over de relatie tussen dyslexie en succes. Misschien is dyslexie wel een desirable difficulty, zegt hij, iets wat je maar beter wél kunt hebben. Opvallend veel succesvolle ondernemers – Bill Gates, Richard Branson van Virgin, Ingvar Kamprad van Ikea om er maar een paar te noemen – zijn namelijk dyslectisch en dat geeft te denken: zijn deze zakenlui zo succesvol ondanks hun stoornis, of net vanwege hun stoornis? De tweede mogelijkheid vindt Gladwell intrigerender.

Gladwell zal wel niet de enige zijn. Talloos zijn ze, de optimisten die geloven dat de talenten eerlijk verdeeld zijn en dat een manco voor leesvaardigheid wel zal worden gecompenseerd door een overschot in creativiteit, ruimtelijk inzicht of  – waarom niet eigenlijk – ondernemerschap. Ronald Davis heeft hen met zijn bestseller The Gift of Dyslexia de weg getoond en ze gaan hem blijmoedig.

Een beetje statistiek had echter in een wip duidelijk kunnen maken dat het een road to nowhere is. Stel dat het waar is, – stel dat er onder de drie procent meest succesvolle mensen inderdaad opvallend veel mensen zitten met hardnekkige leesproblemen. Hoe zou het dan zitten met de drie procent minst succesvolle mensen. Mijn gok is, dat daar nog méér mensen zitten met hardnekkige leesproblemen. En dat die leesproblemen deze mensen voortdurend voor de voeten lopen.

Dat zou betekenen dat leesproblemen zowel successen als mislukkingen verklaren. Dan klopt er iets niet. Verklaart roken ziekte én gezondheid? Is de toegenomen CO2-uitstoot oorzaak én oplossing voor de klimaatverandering?

Vergeet Davis’ Gave dyslexie dus maar, en Gladwells David and Goliath ook. Slaaplekkerverhalen zijn het, meer niet. Laat u niet in slaap wiegen. Er is maar één type interventie waarvan wetenschappelijk is aangetoond dat het tot beter lezen en spellen leidt: kwaliteitsvol en goed gestructureerd onderwijs waarin foneembewustzijn expliciet en ondubbelzinnig wordt getraind. Eis zo’n aanpak. Of pak het zelf aan.

U staat er niet alleen voor: zo’n aanpak is precies wat de Alfabetcode wil zijn.

 

Nog geen commentaren

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

De Alfabetcode bij Van Gils en Gasten

Klik op de afbeelding om het gesprek te bekijken.

Nikslexie: de Alfabetcode-film

Klik op de afbeelding om de documentaire te bekijken.

Basiskoppelingen oefent u zo

Klanken herkennen? Letters schrijven? Basiskoppelingen maken? Klik op de afbeelding en kijk hoe dat gaat.

Vlotheid trainen gaat zo

Klik op de afbeelding om de tutorial te bekijken.

WordPress Appliance - Powered by TurnKey Linux